Het verhaal van de honingbij bevindt zich in een kritieke fase, waarin de impact van invasieve soorten zoals de Aziatische hoornaar en de aanhoudende druk van de varroamijt een prominente rol spelen. Waar we in voorgaande jaren nog konden hopen op een natuurlijk evenwicht, dwingen de feiten ons nu tot een verscherpte visie waarbij natuur en wetenschap hand in hand gaan. We kiezen resoluut voor duurzame, biotechnische methoden, gerichte selectie én actieve bescherming.
De Aziatische hoornaar: van invasie naar beheersing
De verspreiding van de Aziatische hoornaar (Vespa velutina) in Europa is sinds de introductie in Frankrijk in 2004 explosief te noemen. Sinds de eerste waarneming in België in 2011 en het eerste nest in 2016 is de populatie exponentieel gegroeid. In 2024 stelden we een zeer sterke toename vast, en de cijfers van 2025 wijzen op een verdere groei met een factor 7 tot 10 ten opzichte van het jaar voordien (25000 geregistreerde secundaire nesten). Een milde winter heeft ertoe geleid dat een recordaantal koninginnen de winterslaap heeft overleefd, wat de druk op onze bijenkasten dit jaar aanzienlijk zal vergroten. Hoewel het uitroeien van deze invasieve exoot internationaal niet langer als realistisch wordt beschouwd, blijft het beperken van de druk een absolute noodzaak voor het overleven van onze lokale bijenpopulaties.
Ons actieplan 2026 tegen de Aziatische hoornaar
Om onze bijen een eerlijke kans te geven, zetten we dit jaar in op een drieledige strategie die zowel het roofdier bestrijdt als het prooidier beschermt.
Ten eerste richten we ons op het afvangen van toekomstige koninginnen in het voorjaar. Dit houdt in dat we kiezen voor het plaatsen van selectieve vallen. Deze vallen zijn specifiek ontworpen om "bijvangst" van andere insecten zoals hommels of inheemse wespen maximaal te vermijden.
Ten tweede hebben we tijdens de winter de officiële opleiding 'Bestrijding Aziatische hoornaar' afgerond. Hierdoor beschikken we over de nodige attesten en kennis om nesten op te sporen en aan te melden ter verdelging. In de komende periode staan aanvullende trainingen voor de 'lokpotmethode' en het 'zenderen' op het programma, zodat we nesten in de perimeter van uw bedrijf gericht kunnen elimineren voordat ze nieuwe generaties koninginnen produceren.
Ten derde zullen we, voorafgaand aan de zomerpiek, overgaan tot de installatie van elektrische harpen aan de bijenkasten. Uit wetenschappelijke studies blijkt dat deze harpen momenteel de meest effectieve methode zijn om de directe druk op de vliegplank te verminderen zonder chemische middelen te gebruiken.
Varroamijt: innovatie in biotechnische bestrijding
Naast de hoornaar blijft de varroamijt (Varroa destructor) een fundamentele uitdaging. In navolging van onze eerdere samenwerkingen met de KU Leuven en Honeybee Valley (Universiteit Gent), verfijnen we dit jaar onze selectiemethode. We streven naar een bijenpopulatie die genetisch weerbaar is en hygiënisch gedrag vertoont. In 2026 introduceren we twee belangrijke vernieuwingen in onze bedrijfsvoering.
Ten eerste maken we gebruik van de arrestraammethode. Dit is een biotechnische ingreep waarbij de koningin tijdelijk wordt beperkt in haar legruimte, waardoor we de broedcyclus van de mijt onderbreken zonder de gezondheid van het volk te schaden.
Ten tweede hebben we tijdens de wintermaanden op alle locaties waswafels met een aangepaste celmaat geïnstalleerd. We zijn overgestapt van de standaardmaat 5,4 mm naar 5,1 mm. Deze kleinere, meer natuurlijke celmaat zorgt voor een kortere ontwikkelingstijd van het bijenbroed, waardoor de Varroamijt minder tijd heeft om zich succesvol voort te planten binnen de cel. Deze combinatie van genetische selectie en biotechnische sturing is de enige weg naar een duurzame imkerij.
